Hệ điều hành Solus GNU/Linux
Linux Tin tức

Hệ điều hành Solus 4 “Fortitude”: Nhiều nâng cấp mới cùng “Chế độ Tỉnh ngủ”

Solus là một hệ điều hành GNU/Linux hướng tới sự thân thiện với mọi người trong từ người dùng bình thường, nhân viên văn phòng, cho đến các anh lập trình viên và game thủ. Ngay từ những dòng mã viết đầu tiên, đội ngũ Solus đã kiên định với phương châm “Solus không phải là phiên bản ‘xào nấu lại’ các bản phân phối GNU/Linux khác” và câu slogan “Cài đặt hôm nay. Cập nhật đến già” (Install Today. Updates Forever). Với giao diện Budgie đơn giản, gọn nhẹ, thanh lịch và hiện đại do chính đội ngũ Solus thiết kế, hệ điều hành Solus đã gây ấn tượng mạnh với mọi người ngay từ phiên bản đầu tiên vào ngày 27 tháng 12 năm 2015. Tất nhiên bạn thích giao diện GNOME, MATE hay KDE Plasma thì bạn cũng có thể tải các phiên bản Solus tương ứng với các giao diện đó tại đây. Bạn cũng cần biết là Solus sử dụng trình quản lý gói eopkg và chỉ hỗ trợ 64-bit.

Vào ngày 17 tháng 3 năm 2018 vừa qua (mình đăng bài muộn quá nhỉ :V), Solus đã phát hành phiên bản 4.0 với tên mã Fortitude với nhiều nâng cấp mới cùng “Chế độ Tỉnh ngủ” (Caffeine Mode). Mời các bạn đọc bản dịch tiếng Việt đã qua “xào nấu lại” của mình (hoặc nếu bạn không thích thì có thể đọc bài viết gốc tại đây).

Cập nhật các ứng dụng chính

* Cập nhật Firefox lên phiên bản 65.0.1 (Firefox 66 mới đây đã vá 2 lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng :V).

* Cập nhật lên LibreOffice 6.2.1.2 đã sửa hàng trăm con bug.

* Rhythmbox cập nhật lên phiên bản 3.4.3 cùng với phần mở rộng Alternate Toolbar mới nhất.

* Trình phát đa phương tiện GNOME MPV cập nhật lên phiên bản 0.16 cho Solus GNOME và Solus Budgie.

* Cập nhật VLC lên phiên bản 3.0.6 cho Solus MATE.

Hỗ trợ phần cứng và nhân Linux mới

Solus 4 Fortitude được cập nhật lên nhân Linux 4.20.16, hỗ trợ thêm các phần cứng mới gồm AMD Picasso, bộ xử lý tăng tốc (APU) Raven2, trình xử lý đồ hoạ (GPU) Vega20 và Vega10, và cả dòng bộ xử lý trung tâm (CPU) Intel Coffee Lake và Intel Ice Lake.

Nhân Linux 4.20.16 còn hỗ trợ thêm các thiết bị khác con trỏ cảm ứng (Touchpad) trên 2 máy tính Lenovo IdeaPad 130-15IKB và 330-15ARR.

Thư viện đồ hoạ máy tính Mesa cũng được cập nhật lên phiên bản mới nhất (tính vào thời điểm phát hành Solus 4), cho phép hỗ trợ giao diện lập trình ứng dụng (API) OpenGL 4.5 và các trình xử lý đồ hoạ mới đây là AMD Polaris, Vega10, Vega20, và các loại VegaM.

Nâng cấp cho đa phương tiện

Solus 4.0 Fortitude được đi kèm với FFmpeg 4.1.1. Phiên bản này hỗ trợ giả mã định dạng mã hoá video VAAPI MPEG và VP8, ngoài ra còn hỗ trợ mã hoá +  phân tích + giải mã định dạng mã hoá video AOM AV1 nữa 😮. VLC cũng hỗ trợ dav1d – một trình mã hoá định dạng AV1 mã nguồn mở.

Cửa hàng ứng dụng

   Cửa hàng Ứng dụng (The Software Center) đã sửa một vài con bug như lỗi không hiển thị các ký tự, mô tả hoặc tóm tắt gói tin trong kết quả tìm kiếm. Phần mềm văn phòng WPS cũng đã bị gỡ khỏi mục Bên Thứ Ba (Third Party) vì các nhà phát triển không thực thi được Giấy phép Người dùng cuối (EULA).

Giao diện Budgie:

Solus 4 đi kèm với phiên bản Budgie 10.5 mới toanh với giao diện Plata GTK.

Các tiện ích nhỏ khác

Menu Budgie: có một vài tinh chỉnh nhỏ như không hiển thị các ứng dụng nhiều lần ở chế độ non-compact khi tiêu đề bị tắt. Dự định chuyển mục bỏ mục Sundry sang các mục khác nếu có

Chế độ Tỉnh ngủ (Caffeine Mode):  Giao diện Budgie 10.5 có thêm một tiện ích nhỏ là “Chế độ Tỉnh ngủ” (Caffeine Mode). Được thiết kế để máy tính của bạn không tự động “ngủ gật” 😛 (Suspend), khoá hoặc tự động giảm sáng màn hình khi bạn đang bận làm việc khác.

Chế độ “Tỉnh ngủ” – Caffeine Mode

   Chế độ “Tỉnh ngủ” hỗ trợ:

* Hẹn giờ tắt Chế độ “Tỉnh ngủ”.

* Bật độ sáng màn lên mức tối đa hoặc độ sáng khác.

* Thông báo khi Chế độ “Tỉnh ngủ” đã bật hoặc tắt.

Tác giả của Chế độ “Tỉnh ngủ” là yursan9. Hãy biết ơn yursan9.

Icon Tasklist

IconTasklist

Budgie phiên bản 10.5 mang đến một nâng cấp lớn cho tiện ích Icon Tasklist, cải thiện chức năng phát hiện các chức năng trong ứng dụng thành nhóm, cải thiện độ ổn định và cửa sổ bật lên mới.

Cửa sổ bật lên mới này cho phép bạn:

* Đóng tất cả các thứ của ứng dụng được chọn.

* Dễ dàng truy cập các các thiết lập trên mỗi cửa sổ và đánh dấu nó ở trên, phóng to/không phóng to, thu nhỏ, di chuyển đến vùng làm việc khác.

* Đánh dấu nhanh yêu thích hoặc không yêu thích cho ứng dụng.

* Hiển thị nhanh lựa chọn mới của ứng dụng được chọn.

* Phím tắt phóng to hoặc thu nhỏ nhiều ứng dụng khác nhau.

* Nút cuộn lên xuống cho IconTasklist khi chỉ có mỗi một cửa sổ được mở để điều khiển nó theo hướng cuộn.

Ngoài ra, thiết kế cửa sổ bật lên mới này còn cung cấp các lựa chọn riêng của các ứng dụng được hỗ trợ như là mở cửa sổ Riêng tư mới trên Firefox từ IconTasklist hay gõ thư điện tử với Geary từ IconTasklist.

Ứng dụng Raven: Trung tâm tiện ích và thông báo mang tên Raven đã được cải tiến trong Budgie 10.5

Lịch

Lịch – Calendar

Bây giờ bạn có thể hiển thị số tuần trong tiện ích Lich (Calendar) bằng cách mở Raven ra rồi chọn “Enable display of week numbers in Calendar”.

Cửa sổ Thông báo

Cửa sổ Thông báo – Notifications

Cửa sổ Thông báo trên Budgie 10.5 đã được cải thiện:

* Xoá tất cả thông báo.
* Xoá tất cả thông báo của một ứng dụng cụ thể.
* Xoá một thông báo cụ thể từ một ứng dụng.

Ngoài ra, các thông báo về nguồn điện và máy in sẽ không được giữ nữa.

Âm thanh

Âm thanh – Sound

Tiện ích Âm thanh (Sound) đã hoàn toàn được “đập đi xây lại”! Gồm Âm thanh Đầu vào (Sound Input) và Đầu ra (Sound Output), sửa lỗi và thêm các tính năng.

Về phần Đầu ra, bạn có thể bật tính năng “Cho phép âm lượng trên 100%” (Allow raising volume above 100%) tức là lên đến 150%. Lựa chọn hay cho các buổi lễ hoặc xem phim.

Điều khiển âm lượng của từng ứng dụng chưa từng dễ dàng. Nhưng với tiện ích Âm thanh Đầu ra mới, bạn có thể điều khiển âm lượng của từng ứng dụng ngay tại ứng dụng Raven! Không còn phải mò mẫm cài đặt âm thanh trong phần cài đặt hoặc cài công cụ của bên thứ 3 như là pavucontrol nữa. Và nhiều thay đổi khác nữa.

Với cả 2 tiện ích Âm thanh Đầu vào và Đầu ra, bạn có thể dễ dàng qua lại giữa 2 thiết bị âm thanh, phát hiện thiết bị mới cắm vào hoặc đã rút ra.

Còn nữa, khi máy tính của bạn không được kết nối với bất kỳ thiết bị âm thanh nào, tiện ích tương ứng sẽ bị ẩn đi khỏi Raven. Cắm thiết bị âm thanh vào và tiện ích sẽ tự động “tái xuất”.

Cá nhân hoá

Budgie 10.5 giới thiệu hàng loạt các lựa chọn cá nhân hoá trong phần Cài đặt Budgie Desktop (Budgie Desktop Settings). Giờ bạn có thể tuỳ chỉnh giao diện Budgie sao cho thật “khá bảnh”.

Kiểu dáng – Style

Kiểu dáng – Style

Các giao diện của tiện ích, con trỏ chuột, biểu tượng,… đều được xây dựng dựa trên GTK4 với trải nghiệm được tối ưu nhất bằng các ưu tiên hiển thị những biểu tượng và tiện ích có trải nghiệm tốt nhất. Và đưa những biểu tượng, tiện ích,.. có trải nghiệm không tốt vào danh sách đen như Adwaita, Clearlooks, Industrial và vân vân được cung cấp sẵn bởi GNOME và để hỗ trợ cho GNOME Shell. Còn với Giao diện Biểu tượng (Icon Themes) thì danh sách đen có Breeze và và Giao diện Biểu tượng Solus SC (Solus SC Icon Theme). Bạm vẫn có thể sự dụng các biểu tượng, tiện ích đó bằng cách sử dụng công cụ của bên thứ  3 như GNOMW Tweak.

Cám ơn anh EbonJaeger vì đã làm việc chăm chỉ để giờ bạn có thể chọn vị trí bật lên của Cửa sổ Thông báo ở bất kì góc nào trên màn hình máy tính.

Ứng dụng Raven

Raven

Budgie 10.5 có thêm lựa chọn mới trong phần cài đặt để cá nhân hoá ứng dụng Raven. Các lựa chọn bao gồm:

* Cho phép âm lượng trên 100%.

* Cho phép hiển thị số tuần trên ứng dụng Lịch.

* Các ứng dụng trên Raven: Lịch, Đầu ra Âm thanh, Thiết bị ghi âm/Đầu vào Âm thanh, Trình điều khiển đa phương tiện, Power Strip (Truy cập nhanh đến Cài đặt Budgie Desktop, Khoá và Đăng xuất).

Các cửa sổ

Các Cửa sổ – Windows

Các lựa chọn cho Các Cửa sổ (Windows) trong Cài đặt Budgie Desktop bao gồm:

* Trung tâm các cửa sổ mới trên màn hình (khi có thể).

* Tắt chế độ Tối Sáng (Night Light) khi mở cửa sổ toàn màn hình và tự động kích hoạt lại chế độ Tối Sáng khi thoát toàn màn hình. Lựa chọn không tồi cho việc cày game và cày phim giữa đêm :).

* Kích hoạt chế độ thay đổi tiêu điểm của cửa sổ khi giữ và rời con trỏ chuột thay vì nhấp chuột vào cửa sổ.

Mấy thứ linh tinh khác

Một vài thay đổi và sửa chữa:

* Thêm các lớp chuyên dụng CSS cho ứng dụng Âm thanh (apps-list, devices-list, sound-devices) và các cửa sổ bật lên khác nhau để giúp các nhà phát triển giao diện làm xây dựng giao diện dễ dàng hơn.

* Không cho kéo các biểu tượng trên màn hình và IconTasklist vì mục đích của IconTasklitst là hiển thị cửa sổ yêu thích và đang hoạt động.

Bạn có thể tải về và dùng thử Solus Budgie tại đây.

Giao diện GNOME

Giao diện GNOME trên Solus 4 Fortitude

Trải nghiệm giao diện GNOME đã có một số tinh chỉnh mới:

* Phần mềm Gedit mặc định sử dụng giao diện Oblivion.

* Mặc định sử dụng giao diện Plata (Noir) GTK.

Bạn có thể tải về và dùng thử Solus GNOME tại đây.

Giao diện MATE

Giao diện MATE trên Solus 4 Fortitude

Trải nghiệm giao diện MATE đã có một số tinh chỉnh mới:

* Mặc định sử dụng giao diện Plata (Noir) GTK.

* Đã xử xong vấn đề cài đặt mật khẩu ở phần Giới thiệu về Tôi (About Me) trong Trung tâm Điều khiển MATE (MATE Control Center).

* Đã gỡ các gói phần mềm cung cấp chức năng quản lý người dùng gồm gnome-system-tools, system-tools-backend, và liboobs. Các lập trình viên phát triển Solus đang tích cực hợp tác để tạo ra các gói phần mềm thay thế để giải quyết các vấn đề do các gói bên thứ ba. Ngay khi các gói phần mềm thay thế đã hoàn chỉnh thì người dùng Solus MATE có thể cập nhật để sử dụng.

Tệp ISO của Solus MATE đi kèm với giao diện MATE 1.20 có nhiều cải tiến và sửa lỗi:

* Sửa lỗi ứng dụng CpufreqEyes.

* Sửa hàng tá lỗi trong MATE Tweak.

* Sửa hàng tá lỗi trong MATE Panel.

* Hỗ trợ hình nền trong chế độ HiDPImate-desktop.

* Nhấp chuột 2 lần để chỉnh sửa phím tắt trong Trung tâm Điều khiển MATE thay cho nhấp chuột 1 lần.

Bạn có thể tải về và dùng thử Solus MATE tại đây.

Giao diện Plasma

Giao diện Plasma trên Solus 4 Fortitude

Cám ơn sự tận tuỵ cống hiến của Friedrich von Gellhorn (Girtablulu) và Peter O’Connor (sunnyflunk), bây giờ tệp ISO của Solus Plasma bản thử nghiệm đã ra đời. Phiên bản thử nghiệm này sử dụng giao diện Plasma Desktop mới đây nhất là phiên bản 5.15 và 5.15.2, và có thêm KDE Frameworks 5.56, Ứng dụng KDE (KDE Applications) 18.12.2 và Qt 5.12.1.

Phiên bản thử nghiệm này có nhiều cải thiện hiệu năng khác nhau, nhờ Qt 5.12.1 mà mức sử dụng RAM của Nhân Bộ nhớ QML đã giảm tới 30%. Bản thử nghiệm này cũng có nhiều cải thiện khác nhờ phiên bản mới đây nhất của Plasma Desktop và Ứng dụng KDE như là:

* Sửa lỗi “đột tử” (crash) ở Trình quản lý tệp tin Dolphin.

* Hỗ trợ toàn diện cho Emoji kể cả Emoji màu.

* KDE Plasma 5.15 khởi động nhanh vèo vèo.

* Có vài biểu tượng mới hoặc được cải thiện.

Bạn có thể tải về và dùng thử Solus Plasma tại đây.

Lưu ý

Trước khi cài Solus OS, nếu bạn muốn cài Solus khởi động ở chuẩn UEFI thì ổ cứng của bạn phải là chuẩn GPT. Nếu là Legacy cũ kĩ thì là chuẩn MBR. Bạn có thể chuyển đổi ổ đĩa qua lại 2 chuẩn đó. Bạn có thể hỏi Cốc Cốc!

TẢI SOLUS VỀ TẠI ĐÂY

Dịch từ Blog | Solus

Bài hay nên đọc

GNOME Web Browser đã hỗ trợ Reader Mode

Debian 8.11 ra mắt. Bản update cuối cùng của Debian 8

Deepin 15.6 được phát hành kèm theo Launcher mới và nhiều tiện ích khác

Mời tải về Linux Mint 19

Wellmess: Mã độc viết bằng Golang tấn công các máy tính sử dụng hệ điều hành Windows và Linux

Hits: 249