Linux Hướng dẫn

10 điều cần làm và 4 điều không nên làm sau khi cài Ubuntu 20.04 và gần như mọi phiên bản Ubuntu

Ubuntu là bản phân phối Linux phổ biến nhất và là một trong những bản phân phối được yêu thích nhất. Mỗi lần Ubuntu ra một bản cập nhật mới là một lần giống như là Apple ra iPhone mới vậy, vừa có tầm ảnh hưởng vừa được cả làng Linux chú ý và đăng tin rầm rộ ?

Mỗi lần Ubuntu ra bản cập nhật mới, Canonical (công ty chủ quản của Ubuntu) đều có những cải thiện và nâng cấp phần mềm và trải nghiệm người dùng đáng chú ý. Sau đây là 10 điều cần làm sau khi cài đặt Ubuntu 20.04 – bản cập nhật Ubuntu gần đây nhất do trang OMG! Ubuntu! khuyến nghị và do mình dịch lại ? Dù là những thay đổi nhỏ nhưng sẽ cải thiện trải nghiệm sử dụng Ubuntu của bạn lên nhiều đó ?

1. Xem những thay đổi mới

Mỗi phiên bản Ubuntu điều có nhiều hoặc ít sự khác biệt. Vậy trước khi nâng cấp và chuyển sang phiên bản mới, bạn hãy dành chút thời gian để xem phiên bản mới có những điểm mới gì thú vị nha.

Trang OMG! Ubuntu! đã làm một video tóm tắt lại những thay đổi chính của Ubuntu 20.04 rồi đó.

Bạn có thể xem đầy đủ những điểm mới của Ubuntu 20.04 từ OMG! Ubuntu! tại đây ?

2. Trải nghiệm Chế độ Tối

Ubuntu 20.04 có gì mới

Chế độ Tối là một tính năng rất thịnh hành, có mặt trên cả máy tính và thiết bị di động – bao gồm cả Ubuntu, và chắc chắn không độc giả nào đang đọc bài này là chưa dùng cả ?

Chế độ Tối không phải là giao diện mặc định của Ubuntu, nhưng bạn có thể dễ dàng chuyển sang chế độ tối với các bước sau:

  • Mở Settings > Appearance
  • Chọn Dark Windows

Và thế nào xong! Ubuntu sẽ tự động chuyển hình nền, giao diện và thanh công cụ của hầu hết ứng dụng sang Chế độ Tối. Nhưng Chế độ Tối sẽ không thay đổi màu sắc giao diện của Gnome Shell như là thông báo, lịch và bảng lựa chọn của hệ thống.

Nếu dùng Chế độ Tối lâu quá làm bạn mỏi mắt, thì bạn có thể dùng chế độ hỗn hợp mặc định hoặc thử chế độ làm dịu mắt ở phần cài đặt Appearance.

Giao diện tối nè ? Ơ, đây là Windows mà nhỉ :v

3. Cài đặt GNOME Tweaks

GNOME Tweaks là một công cụ tinh chỉnh mạnh mẽ cho GNOME, bao gồm…

  • Thay đổi giao diện GTK và giao diện biểu tượng (icon)
  • Chuyển các nút cửa sổ sang bên trái
  • Thay đổi phông chữ của giao diện và kích thước phông
  • Tự động căn giữa của sổ mới
  • Hiển thị các ngày trong tuần ở đồng hồ
  • Chuyển đổi giữa không gian làm việc động và tĩnh

Và còn nhiều nữa!
Tóm lại thì GNOME Tweaks giúp bạn tinh chỉnh Ubuntu dễ dàng hơn nhiều việc dùng dconf.
Bạn có thể cài GNOME Tweaks với câu lệnh: sudo apt install gnome-tweaks

4. Cài đặt một phần mềm xem trước tệp tin mạnh mẽ

GNOME Sushi là một phần mềm xem trước tệp tin tiện dụng cho GNOME Shell

Bạn nào đã từng dùng macOS rồi chắc hẳn sẽ biết “xem trước tệp tin bằng phím cách”, một trong những tính năng đầu tiên của macOS và từ đó cũng trở nên phổ biến.

Để dùng tính năng nay, đầu tiên bạn chỉ cần chọn một tệp tin trong trình quản lý tệp Nautilus và bấm phím cách. Gần như ngay lập tức sẽ có một của sổ xem trước cho bạn.

Cấu trúc của bản xem trước khác nhau tùy vào tệp tin, nhưng phần lớn các định dạng phổ biến đều được hỗ trợ. Bạn có thể dùng GNOME Sushi để xem trước ảnh, chơi các định dạng đa phương tiện, xem trước nội dung tệp PDF và các tài liệu định dạng của LibreOffice, xem thông tin về kích cỡ tệp tin, và vân vân… mà không phải mở từng ứng dụng riêng biệt.

GNOME Sushi là một phần mềm miễn phí, nguồn mở. Bạn có thể cài từ Ubuntu Software trên máy hoặc gõ lệnh: sudo apt install gnome-sushi

5. Bật tính năng thu nhỏ cửa sổ với một cú nhấp chuột

Bạn có thể bật một cách thủ công chức năng cửa sổ của ứng dụng thu nhỏ về biểu tượng trên thanh dock khi bạn nhấp chuột vô bằng câu lệnh: gsettings set org.gnome.shell.extensions.dash-to-dock click-action 'minimize'

6. Hiển thị tỷ lệ phần trăm pin

Bạn có thể bỏ qua bước này nếu không dùng máy tính xách tay, hoặc nếu bạn nghĩ là Status Menu là đủ ?

Trình báo dung lượng pin của Ubuntu cho phép bạn xem tỷ lệ phần trăm dung lượng pin nhanh chóng mà không cần mở Status Menu. Bạn có thể khiến Ubuntu hiển thị tỷ lệ phần trăm pin ở phần “Power” (hình cục pin ý) bằng cách dùng GNOME Tweaks:

  • Mở GNOME Tweaks
  • Chọn Top Bar
  • Bật Battery Percentage lên

Ngoài ra, bạn cũng có thể dùng câu lệnh để làm. Chỉ cần gõ:
gsettings set org.gnome.desktop.interface show-battery-percentage true

7. Thay đổi hướng cuộc của bàn chạm (touchpad)

Nếu bạn có dùng bàn chạm hoặc bàn di chuột (trackpad) với Ubuntu và bạn ghét hướng cuộn mặc định, hay còn gọi là “Natural Scrolling” – thì bạn không cần phải sống chung với lũ đâu!

Thay đổi hướng cuộc cho bàn di trong Ubuntu đơn giản lém, thay đổi hướng cuộn làm cho nội dung di chuyển đúng theo hướng ngón tay bạn, ví dụ như di chuyển ngón tay xuống để di chuyển nội dung của trang web xuống. Chỉ cần làm theo các bước sau:

  • Mở phần Settings
  • Vô phần Mouse & Touchpad
  • Bật Natural Scrolling lên

8. Chạy Livepatch

Livepatch có thể các bản cập nhật bảo mật cho nhân Linux và áp dụng chúng mà không cần phải khởi động lại máy tính.

Tính năng này nhắm đến các máy chủ và hệ thống của doanh nghiệp nhiều hơn vì họ phải chạy những tác vụ công việc quan trọng, nhưng Ubuntu Livepatch cũng hoạt động tốt với bản máy tính để bản – dù chỉ là với phiên bản hỗ trợ dài hạn LTS thôi ?

Nếu bạn không thích khởi động lại thì Livepatch hữu ích lắm đó. Chỉ cần mở bảng lựa chọn (menu) ra và gõ > tìm > chạy là xong.

Bạn có thể tìm hiểu thêm về Livepatch và cả cách cài nó tại đây.

9. Bật tính năng tự động xóa các tệp tin rác

Bạn có thể bật tính năng này bằng cách:

  • Mở Settings lên và vô mục Privacy
  • Vô File History & Rubbish Bin
  • Bật Automatically Delete Temporary File lên

Tính năng này rất hữu ích đó, không phải ai cũng vô cái “Thùng rác” và dọn dẹp thường xuyên đâu :))

10. Hãy thử vài ứng dụng top đầu

Ubuntu có cả các phần mềm miễn phí, nguồn mở và có trả tiền nữa. Vậy bắt đầu từ đâu đây?

Đừng lo, có rất nhiều phần mềm nguồn mở cho Ubuntu 20.04 LTS trong ứng dụng Ubuntu Software, bao gồm:

  • Blender
  • Chromium
  • GIMP
  • Krita
  • Kdenlive
  • OBS
  • VirtualBox
  • VLC

Ngoài ra cũng có những phần mềm nổi tiếng khác (không phải cái nào cũng nguồn mở), bao gồm những phần mềm nổi tiếng như:

  • Discord
  • Google Chrome
  • Lightworks
  • Skype
  • Slack
  • Steam
  • Telegram
  • Tracktion Waveform

Và đó mới là khởi đầu thôi. Bạn có thể theo dõi OMG! Ubuntu! để nhận thêm các đề xuất, tin tức về phần mềm và các bản cập nhật của chúng. Bạn có thể xem thêm nhiều ứng dụng hay hơn nữa trong bài đăng này (và cũng nặng máy nữa, ứng dụng Electron mà :v).

…Và 4 điều không nên làm

Và trên đây là những điều cần làm sau khi cài Ubuntu 20.04 LTS. Mình hy vọng những thông tin trên có ích với bạn. Thế còn những điều không nên làm thì sao? Thì có:

  • Đừng thêm quá nhiều PPA
    PPA là một cách tiện lợi để cài đặt phần mềm, ứng dụng mới bên ngoài kho lưu trữ gói phần mềm chính của Ubuntu. Nhưng phải mất một thời gian để tìm hiểu hệ thống bạn dùng trước khi thêm đống PPA đó. Một số PPA cũ không được cập nhật có thể gây lỗi, thêm nhiều PPA cũng lấy đi thời gian quý báu của bạn vì việc đó sẽ làm thời gian cập nhật lâu hơn (mà apt với dpkg đã lâu sẵn rồi đó :v)
  • Đừng gỡ cài đặt DE mặc định
    GNOME trên Ubuntu đã được tinh chỉnh riêng để mang đến trải nghiệm tốt nhất cho hầu hết mọi người, vì có nhiều người cảm thấy không thích :v Nếu bạn không thích trải nghiệm với Ubuntu thì bạn có thể tự chỉnh lại GNOME trên đó hoặc tìm một bản phân phối khác hoặc một DE khác hợp với bản thân. Chứ gỡ DE mặc định nguy hiểm lắm!
  • Đừng chạy mọi câu lệnh bạn thấy trên mạng , đừng như mình ?
    Bạn nên tìm hiểu về câu lệnh bạn tìm thấy trên mạng vì nó có thể chạy ngon với bản phân phối Linux này, nhưng lại chạy không được hoặc làm hỏng bản phân phối khác :v
  • Đừng quên chia sẻ Ubuntu nói riêng và Linux nói chung cho mọi người ?
    Mọi cách để giúp Ubuntu và Linux trở nên tốt hơn là nói về chúng nhiều hơn, Linux có thể làm gì, bạn thấy nó hữu ích ra sao, nhiều nhiều lắm. Bạn có thể làm việc này trên mạng bằng cách viết một bài blog (mình nè ?) hoặc một bài đăng trên mạng xã hội.

Bài viết này được dịch từ OMG! Ubuntu!
Do Thuyên Hilda dịch, add friend mình nha :))

Hits: 3397